Parazit Kontrolü: İç ve Dış Parazitlere Karşı Yıllık Takvim
21.02.2026 · Dr. Merve Aksoy
Pire, kene, iç kurt ve kalp kurdu. Hangi parazit ne zaman risk oluşturur? Mevsim mevsim koruma rehberi.
Dış parazitler — pire, kene, bit — mevsim fark etmeksizin iç mekanlarda aktif olabilir; ancak Türkiye'de ilkbahar-yaz aylarında risk belirgin biçimde artar. Pire, alerjik deri reaksiyonlarının en sık sebebidir ve evde çoğalmaya başladığında mücadele aylar sürer. Kene ise doğrudan hastalık taşıyıcısıdır: Lyme, ehrlichiosis, babesiosis ve anaplazmosis başlıca kene kaynaklı hastalıklardır.
Günümüzde pire ve kene koruması için aylık tablet (afoxolaner, fluralaner gibi isoxazolinler), spot-on damla (fipronil, permetrin - kedilerde kullanılmaz!) ve tasma (deltametrin) seçenekleri vardır. Tercih yaşam tarzına, hayvanın banyo alışkanlığına ve ev içi diğer evcil hayvanlara göre yapılır. Önemli not: köpek için geliştirilmiş permetrin içerikli ürünler kediler için ölümcüldür; aynı evde yaşıyorsanız mutlaka kedi uyumlu alternatif seçilmelidir.
İç parazitler arasında en yaygınları yuvarlak (Toxocara), kanca (Ancylostoma) ve tenya (Echinococcus, Dipylidium) türleridir. Yavrular anneden bulaş ile doğar; bu nedenle yavrularda iki haftalıktan itibaren iki haftada bir solucan tedavisi önerilir. Yetişkinlerde üç ayda bir geniş spektrumlu antihelmintik uygun olur.
Kalp kurdu (Dirofilaria immitis) Türkiye'de özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde artan bir risktir. Sivrisinek ısırığıyla bulaşır; larvalar aylar içinde kalp ve akciğer damarlarına yerleşir. Tedavisi zor, uzun ve pahalıdır. Bu nedenle koruma önceliklidir: aylık oral ya da enjeksiyon formunda ivermektin, milbemycin veya moxidectin içeren ürünler mart-kasım arasında veya yıl boyu kullanılır.
Leishmaniyaz (tatarcık ısırığıyla bulaşan protozoal hastalık) Türkiye'nin sıcak bölgelerinde yaygındır. Aşı (CaniLeish) ve repelent tasmalar (deltametrin) birlikte kullanıldığında önemli koruma sağlar. Ancak mevcut hastaların kesin tedavisi yoktur, ömür boyu yönetim gerekir.
Ev içi ek önlemler: evin düzenli elektrikli süpürge ile temizlenmesi, yatakların yüksek ısıda yıkanması ve bahçe varsa kenelere karşı ilaçlanması. Pire tedavisi başlatıldığında ev kimyasalı da birlikte uygulanmazsa yumurtalar aylarca canlı kalır ve re-enfestasyon kaçınılmazdır.
Her yıl yılda bir kez kan parazit taraması (heartworm, ehrlichia, leishmania, babesia) hızlı kan testi veya referans laboratuvar paneli ile yaptırılmalı. Kliniğimizde bu panel, yıllık sağlık kontrolünün rutin parçasıdır.
Yıllık koruma planı karmaşık görünebilir ama doğru veteriner danışmasıyla bireysel bir takvim oluşturmak oldukça kolaydır. Dostunuzun yaşı, kilosu, yaşam tarzı ve coğrafyası en uygun kombinasyonu belirler.